Harika bir kaynak. Elimizdeki “2025 Sözel Bölüm” deneme kitapçığı, Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü (ÖDSGM) tarafından hazırlanmış ve “A” kitapçığı türündedir. Bu, Liselere Geçiş Sistemi (LGS) kapsamındaki merkezî sınavın formatı ve soru tarzları hakkında önemli bir önizleme sunmaktadır. Kitapçık, 15 Haziran 2025 Pazar günü saat 09:30’da yapılacak olan sınavın bir provası niteliğindedir.
Sınav, toplam 50 sorudan oluşmakta ve 75 dakika süre tanınmaktadır. Derslere göre dağılım şu şekildedir:
- Türkçe: 20 soru
- T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük: 10 soru
- Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi: 10 soru
- Yabancı Dil (İngilizce): 10 soru
Aşağıda, her bir ders özelinde konuların ve soruların niteliklerinin detaylı bir analizi sunulmuştur.
A. TÜRKÇE (20 Soru)
Türkçe bölümü, sınavın en ağırlıklı kısmını oluşturmaktadır. Sorular, MEB’in son yıllarda benimsediği “yeni nesil” soru formatına uygun olarak, okuduğunu anlama, yorumlama, analiz etme, eleştirel düşünme ve görsel okuma becerilerini yoğun bir şekilde ölçmektedir.
Sorulan Konular:
- Paragrafta Anlam: Metnin ana fikri, yardımcı düşünceleri, konusu, başlığı ve metinden çıkarılabilecek/çıkarılamayacak yargılar. (Örnek: Soru 9, 12)
- Cümlede Anlam: Cümle yorumlama, kesin olarak çıkarılabilecek yargı, anlamca en yakın cümle. (Örnek: Soru 3, 4)
- Sözcükte Anlam ve Söz Grupları: Boşluk doldurma, altı çizili ifadenin kattığı anlam. (Örnek: Soru 1, 2)
- Sözel Mantık ve Muhakeme: Verilen öncüllere göre tablo, şema veya sıralama oluşturma ve yorumlama. (Örnek: Soru 15)
- Görsel ve Grafik Yorumlama: Grafik, tablo veya şema gibi görsel materyalleri metinle birlikte yorumlayarak sonuca ulaşma. (Örnek: Soru 14 – Sütun Grafiği, Soru 16 – Kilit Sistemi Şeması)
- Anlatım Biçimleri ve Düşünceyi Geliştirme Yolları: Karşılaştırma, örneklendirme, benzetme, tanımlama gibi yöntemlerin tespiti. (Örnek: Soru 6)
- Dil Bilgisi:
- Anlatım Bozukluğu (Nesne eksikliği). (Soru 5)
- Fiilde Çatı (Etken-Edilgen, Geçişli-Geçişsiz). (Soru 19)
- Cümlenin Ögeleri/Türleri (Yüklemin yerine göre). (Soru 20)
- Yazım ve Noktalama:
- Yazım Yanlışları. (Soru 17)
- Noktalama İşaretleri (Özellikle üç noktanın kullanımı). (Soru 18)
- Edebî Sanatlar: Şiirde kullanılan söz sanatlarının (kişileştirme, benzetme vb.) tespiti. (Soru 7)
Soruların Genel Nitelikleri:
- Okuduğunu Anlama Ağırlıklı: Soruların büyük çoğunluğu, uzun metinleri doğru ve hızlı bir şekilde anlama ve yorumlama yeteneğini ölçmektedir.
- Üst Düzey Düşünme Becerileri: Ezber bilgiden ziyade analiz, sentez, çıkarım yapma ve değerlendirme gibi beceriler ön plandadır.
- Disiplinlerarası Yaklaşım: Görsel okuma soruları (Soru 14, 16), metinsel bilginin görsel veriyle birleştirilmesini gerektirir.
- Güncel ve Özgün Metinler: Sorularda kullanılan metinler, edebî ve bilgilendirici metinlerden özenle seçilmiştir.
- Çeldiricilerin Güçlülüğü: Seçenekler, metni yüzeysel okuyan öğrencileri yanıltabilecek nitelikte tasarlanmıştır.
B. T.C. İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK (10 Soru)
Bu bölümde sorular, doğrudan bilgi sormak yerine, verilen metin, harita, tablo veya Atatürk’ün sözü üzerinden yorum yapma ve sonuç çıkarma becerisini ölçmeye odaklanmıştır.
Sorulan Konular:
- Atatürkçülük ve Atatürk İlkeleri: İnkılapçılık ve Millîlik ilkelerinin Atatürk’ün sözleri üzerinden yorumlanması. (Soru 1, 2)
- 20. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti: Balkan Savaşları ve Osmanlı Devleti’nin bu süreçteki stratejisi. (Soru 3)
- Birinci Dünya Savaşı: Çanakkale Cephesi’nin sonuçları ve savaşın gidişatına etkileri (Görsel destekli soru). (Soru 4)
- Milli Mücadele:
- Milli Mücadele’nin temel amacı (Bağımsızlık ve özgürlük). (Soru 5)
- Heyet-i Temsiliye’nin yürütme gücü gibi hareket etmesi. (Soru 6)
- Mustafa Kemal’in Suriye-Filistin Cephesi’ndeki savunma stratejisi. (Soru 7)
- Askerî zaferlerin diplomatik sonuçları (Sakarya Savaşı ve Ankara Antlaşması). (Soru 8)
- Atatürk Dönemi Türk Dış ve İç Politikası:
- Çok partili hayata geçiş denemeleri (Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, Serbest Cumhuriyet Fırkası). (Soru 9)
- Musul Sorunu’nun diplomasi yoluyla çözümlenmesi. (Soru 10)
Soruların Genel Nitelikleri:
- Metin ve Veri Odaklı: Her soruda öncül olarak bir metin, tablo veya söz verilmiştir. Cevaplar bu verilenlerle sınırlıdır.
- Kavram Bilgisi: Öğrencilerin “yürütme organı”, “diplomasi”, “rejim değişikliği” gibi temel tarihsel kavramları bilmesi ve metin içinde tespit etmesi beklenir.
- Neden-Sonuç İlişkisi: Olaylar arasındaki neden-sonuç bağını kurma becerisi sıkça test edilmektedir.
- Ezbercilikten Uzak: “Hangisi söylenemez/ulaşılamaz?” gibi olumsuz soru kökleri ile dikkatli okuma ve doğru çıkarım yapma yeteneği ölçülür.
C. DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ (10 Soru)
Bu dersin soruları, ayet, hadis veya örnek olaylar üzerinden temel dinî kavramları anlama ve yorumlama becerisine dayanmaktadır.
Sorulan Konular:
- Kader ve Kaza İnancı: Kader, kaza, tevekkül gibi kavramların tanımı ve hayattaki yansımaları. (Soru 2, 4)
- Zekât, Hac ve Kurban İbadeti: Zekâtın verilme şartları ve yardım ahlakı. (Soru 1, 5)
- Hz. Muhammed’in Örnekliği: Hz. Muhammed’in “üsveihasene” (güzel örnek) oluşu , tevhit inancına verdiği önem ve istişareye (danışma) yaklaşımı. (Soru 6, 7, 8)
- Din ve Hayat: Evrendeki düzen ve Allah’ın yaratması, selamlaşmanın toplumsal önemi. (Soru 9, 10)
Soruların Genel Nitelikleri:
- Ayet ve Hadis Yorumlama: Soruların temeli, kutsal metinleri ve peygamberin sözlerini anlama ve bunlardan güncel mesajlar çıkarma üzerine kuruludur.
- Kavramsal Bilgi: Tevekkül, istişare, üsveihasene gibi temel kavramların anlamlarının bilinmesi gerekmektedir.
- Örnek Olay Analizi: Güncel (Arda Güler örneği, Soru 4 ) veya tarihsel olaylar üzerinden dinî bir ilkenin nasıl anlaşılması gerektiği sorgulanır.
- Soyut Düşünme: Kavramların somut durumlarla ilişkilendirilmesi beklenir.
D. YABANCI DİL (İNGİLİZCE) (10 Soru)
İngilizce bölümü, dilbilgisi kurallarını ezberletmek yerine, dili anlama ve kullanma becerisini ölçen sorulardan oluşmaktadır.
Sorulan Konular (Ünite Bazlı):
- Friendship: Arkadaşların olumlu/olumsuz özelliklerini ifade etme. (Soru 1)
- Teen Life: İlgi alanlarına göre kitap seçimi. (Soru 2)
- In the Classroom: Okul kurallarını anlama. (Soru 3)
- In the Kitchen: Mutfak araçları ve pişirme yöntemleri kelime bilgisi. (Soru 4)
- On the Phone: Telefon konuşmalarını anlama (birinin müsait olup olmadığını anlama). (Soru 5)
- Biographies/Achievements: Bir biyografideki metin başlıklarını eşleştirme. (Soru 6)
- Invitations & Making Excuses: Davet ve cevap ifadelerini ayırt etme. (Soru 7)
- Adventures/Book Reviews: Bir kitap hakkındaki olumlu/olumsuz yorumu tespit etme. (Soru 8)
- Tourism: Farklı turistik yerler hakkındaki metinlerde ortak olan bilgiyi bulma. (Soru 9)
- Natural Forces/Tourism: Bir tur haritasını okuma ve yorumlama. (Soru 10)
Soruların Genel Nitelikleri:
- Görsel Destekli: Sorularda diyalog kutuları, resimler, tablolar ve haritalar etkin bir şekilde kullanılmaktadır.
- Okuduğunu Anlama: Tüm sorular, verilen kısa metni, diyaloğu veya görseli anlama becerisine dayanır.
- Kelime Bilgisi: Ünite kelimelerini bağlam içinde bilmek kritik öneme sahiptir.
- Pratik Dil Kullanımı: Dilbilgisi, kurallarıyla değil, iletişimsel işlevleriyle (davet etme, fikir belirtme vb.) test edilir.
- Mantıksal Çıkarım: Öğrenciden verilen bilgilerden yola çıkarak mantıklı bir sonuca varması istenir.
Genel Değerlendirme ve Sonuç
Bu deneme sınavı, LGS’nin sadece bilgi ölçen bir sınav olmadığını, aksine okuma, anlama, yorumlama, analiz etme, eleştirel düşünme, problem çözme ve veri okuryazarlığı gibi 21. yüzyıl becerilerini ölçmeye odaklandığını açıkça göstermektedir.
Öğrencilerin başarılı olabilmek için;
- Hızlı ve dikkatli okuma alışkanlığı kazanmaları,
- Uzun paragraflardan ve karmaşık cümlelerden çekinmemeleri,
- Grafik, tablo ve şema gibi görsel verileri yorumlama becerilerini geliştirmeleri,
- Kavram bilgisini ezberlemek yerine özümsemeleri,
- Soru köklerini (özellikle olumsuz olanları) çok dikkatli okumaları gerekmektedir.
